Os días da semana en galego teñen máis nomes dos que pensas

Sabemos que a semana comeza co luns e remata co domingo, mais ao longo da historia non sempre foi así. Neste artigo, exploramos os diferentes nomes que recibiron os días da semana en galego, descubrindo como a nosa lingua, a tradición e a cultura influíron na maneira de contar o tempo. (Artigo completo de As chaves da lingua)

Días da semana en galego

• Luns ou segunda feira
• Martes ou terza / terceira feira
• Mércores ou corta / cuarta feira
• Xoves ou quinta feira
• Venres ou sexta feira
• Sábado
• Domingo

Orixe do sistema de feiras

Na tradición cristiá, a semana estaba estruturada en torno ao domingo (dies dominicus en latín, “día do Señor”), que era considerado o primeiro día da semana. Os outros días eran nomeados en función das feiras litúrxicas, que marcaban a preparación para o domingo.

Este sistema foi adoptado polo rito cristián en Lisboa no século VI por influencia do bispo São Martinho de Dume, que intentou substituír os nomes de orixe pagá (ligados a deuses romanos) por unha nomenclatura baseada na liturxia. Así naceu a tradición de nomear os días laborables como “feiras”, indicando que eran días de traballo e non de celebración relixiosa.

Por que o luns é segunda feira e non primeira feira?

A razón pola que o luns se chama segunda feira e non primeira feira en galego e en portugués está na orixe relixiosa desta denominación, xa que o primeiro día da semana considerábase o domingo (como, acontece hoxe en día nos calendarios anglosaxóns). Se seguimos esta lóxica, o domingo é o primeiro día da semana; o luns é, polo tanto, o segundo día (segunda feira); o martes sería o terceiro (terza feira) e así sucesivamente.

Así que, cando escoites segunda feira e non primeira, lembra que o domingo foi, durante moito tempo, o verdadeiro comezo da semana!

Orixe do nome dos días da semana

Luns

Procede de lunae dies, “día da Lúa”. A Lúa era unha divindade importante en moitas culturas antigas e este día estaba dedicado a ela.

Martes

Vén de martis dies, “día de Marte”, o deus romano da guerra.

Mércores

Orixinase en mercurii dies, “día de Mercurio”, o deus do comercio e das comunicacións. Mercurio era tamén considerado o mensaxeiro dos deuses.

Xoves

Deriva de iovis dies, “día de Xúpiter”, o deus supremo do panteón romano, asociado ao raio e ao poder.

Venres

Vén de veneris dies, “día de Venus”, a deusa do amor e da beleza.

Sábado

Procede do hebreo shabbat, que significa “descanso”. Este era o día sagrado do descanso na tradición xudía e posteriormente no cristianismo primitivo.

Domingo

Deriva de Dies Dominicus, “día do Señor” en latín, en referencia á resurrección de Cristo, e por iso foi adoptado como día de descanso na tradición cristiá.